Column Bart Jansen - december
Boeken, de spiegel van de ziel - Wanneer je bij een wildvreemde de woning binnenkomt, probeer je onwillekeurig het karakter, het inkomen, de politieke kleur, het beroep en vooral de sociale status van de bewoner af te lezen aan het interieur....

Mensen omringen zich namelijk graag met spullen waar ze zich thuis bij voelen en geven daarmee een afspiegeling van hun persoon. Staan er bijvoorbeeld veel kamerplanten in de vensterbank, dan is het iemand met een voorliefde voor de natuur. Hangt er aan de wand een afbeelding van een huilend zigeunerjongetje, dan is het iemand met een voorliefde voor het Nederlandstalig lied. En staan er designmeubelen van Eames, of Le Corbusier, dan is het iemand die een leidinggevende positie met een bovengemiddeld inkomen heeft. Maar niets verraadt de ware aard van de bewoner beter, dan de boekenkast. Dat merkte ik enige tijd geleden toen ik bij oom Bart was uitgenodigd.

Het ging niet goed met oom Bart. Oom Bart had steeds meer moeite goed voor zichzelf te zorgen en de dokter had hem daarom geadviseerd naar een verzorgingsflat te gaan. Na eerst nog lange tijd geprotesteerd te hebben, zorgde een ziekenhuisopname op een gegeven moment ervoor dat het echt niet langer zo door kon gaan en dus werd alles in gereedheid gebracht om hem te verhuizen. Het probleem was, dat Oom Bart een bijzonder ruim appartement moest gaan inruilen voor een klein kamertje. Er moest dus een keuze gemaakt worden van wat er mee kon en wat diende achter te blijven. Er was voor gekozen om de rijk gevulde boekenkast niet mee te nemen. En omdat ik boekhandelaar was, mocht ik de boeken komen weghalen. Misschien kon ik er nog wat mee, werd er gezegd. Op een regenachtige zondag, kwam ik, samen met mijn broer en zo'n vijftig kartonnen dozen, bij oom Bart. Na een kopje koffie wees Oom Bart naar de boekenkast en zei: " Nou jongens, ga je gang...."

Mijn broer begon de boeken uit de kast te halen en ik plaatste de boeken zo efficiënt mogelijk in de dozen. Plank na plank werd zo leeggeruimd en stukje bij beetje kreeg ik een helder zicht op hoe het leven van Oom Bart er uit had gezien: reisgidsen van Oost Europa, boeken over theologie (Oom Bart was priester), boeken over homosexualiteit bij de jeugd (hij was in de jaren 60 jongerenpastor geweest), boeken over de geschiedenis van de kerk in Velsen(een vroegere standplaats van hem), boeken over stervensbegeleiding (Hij had in de 80er jaren als pastor gewerkt in het Anthony van Leeuwenhoek Ziekenhuis). Romans..... Heel veel romans, waarvan sommigen een inscriptie op het schutblad hadden, waarbij alle inscripties getuigden van dankbaarheid jegens Oom Bart vanwege zijn verleende diensten. Plank na plank ging zo het leven van Oom Bart door mijn handen, tot alle boeken opgeruimd waren.

In de nieuwe kamer was straks alleen nog maar een klein boekenplankje boven het bed. Er was niet veel ruimte meer voor nieuwe boeken. Maar dat was ook niet nodig.

Bart Jansen december 2009